अमृत संचर (दिक्षा) किंवा अमृत प्राशन, किंवा खंडे-की-पोहल
अमृत संचर किंवा अमृत प्राशन किंवा खंडा-की-पौल हे शब्द सिख दीक्षा समारंभाचा संदर्भ घेण्यासाठी वापरला जातो. अमृतपान हे सिख धर्मात प्रवेश करण्यासाठी एक शपथ, एक प्रण, एक संकल्प आहे. सिख मध्ये, दीक्षा घेतलेल्या सिखला अमृतधारीही सिख म्हणतात. असा सिख अकालपुरखं शिवाय कुठल्याही देवी देवतांची पूजा करत नाही. कुठलेही व्रत ठेवत नाही. कुठलीही जादूटोणा, तावीज, मढी, स्मशान सारख्या गोष्टींवर विश्वास ठेवत नाही. श्री गुरु गोबिंदजींच्या शब्दात म्हणायचे तर,
"करणी करे सोई सिख मेरा वो साहिब मैं उसका चेरा"
"जो सतत मर्यादा मध्ये राहतो, तोच माझा सिख आहे. आणि असा शिख माझा परमेश्वर आहे. तो माझा भगवंत आहे आणि मी त्याचा दास आहे."
अमृत संस्कार किंवा अमृत प्राशन किंवा अमृत दिक्षा म्हणजे दिक्षा सिख. श्री गुरु गोबिंद सिंह जी पासून ही प्रथा अस्तित्वात आहे. त्या कालखंडात, हा उत्सव चरन अमृत किंवा चरण फुळ किंवा पग पहुल म्हणून ओळखला जात असे, चरन आणि पग शब्द हे शिक्षकांचे पाय सूचित करतात.
गुरु ग्रंथ साहिबच्या पवित्र ग्रंथाच्या उपस्थितीत अमृतला प्रशासित केले जाते. पूर्ण स्नान करावे, सिखांचे प्रतिनिधित्व करणारे पाच सिख (पंच प्यारे), ज्यांनी एक सदाचरणी जीवन जगले आणि शिख धर्माची शिस्त पाळली, त्यांना अमृत तयार करण्यासाठी निवडतात. अमृत प्राशनापूर्वी, अमृत प्राशनाचे उद्धेश समजावलं जातो. त्यांना शुद्ध आणि धार्मिक जीवनाबद्दल मार्गदर्शन केले जाते.
सिख धर्मात असे म्हटले जाते की अमृत प्राशन ही अंतिम उद्धिष्ट नाही, शुद्ध आणि पवित्र जीवन जगणे ही भगवंताला प्राप्त करण्यासाठी आवश्यक आहे.
सिखसाठी अमृत छखना आवश्यक आहे काय?
प्रत्येक सिखाचे हे कर्तव्य आहे आणि खालसा पंथाच्या आज्ञेवर स्वतःला वाहून घेणे आवश्यक आहे. अमृतधारी हा पंथचा सदस्य (देवाचा एक अनुशासित शक्ती) मानण्याचा सन्मान आहे.
गुरुसिख: गुरुला समर्पित
जो स्वत:ला खऱ्या गुरूचा गुरसिख (शिष्य) म्हणतो, तो सकाळी लवकर उठून प्रभूच्या नावाचे ध्यान करतो. गुरूच्या निर्देशांचे पालन करतो. सर्व पाप, वाईट कृत्ये आणि नकारात्मक गोष्टीं पासून नेहमीच दूर राहतो.
एक गुरसिख केस कापत नाही किंवा दाढी कापत नाही. तो दारू घेत नाही. गुरु ग्रंथ साहेबानं शिवाय इतर कोणाहीसमोर तो कधीही वंदन करत नाही. एक गुरसिख अमृतधारी असू शकतो, त्याला सेवा आणि सिमरन करण्याची आवड असते. गुरसिख एक व्यक्ती आहे जो सिख धर्मांच्या तत्त्वांच्या आधारे आपले जीवन जगतो.
संपूर्ण मानवजातीच्या कल्याणासाठी कार्य करतो. खरा गुरसिख कधीही कोणाच्या भावना दुखवू शकत नाही.
गुरसिख गुरूच्या मार्गावर चालणे आवश्यक आहे.
सिमरन (स्मरण) (Meditataion)
सिखमध्ये सिमरन (स्मरण) म्हणजे देवाचे स्मरण होय. प्रभू नामाचे चिंतन करणे किंवा उच्चारणे या मुळे मनाला शांती मिळते. प्रत्येक धर्मात, प्रभूचे नामस्मरण करणे प्रत्येकाला बंधनकारक आहे. त्याप्रमाणेच सिखांनाही ही परमेश्वराचे नामस्मरण करण्याचा आदेश दिलेला आहे. परमेश्वराचे मानवाने आपल्या प्रत्येक इच्छेत आणि कार्यात गुणगान हे केलेच पाहिजे.